Cây sâm cau, còn được ví là sâm "nhớ vợ" bởi lẽ loại sâm này gắn với câu chuyện "nửa đùa nửa thật" của một số người rằng, một khi đã uống sâm cau thì chỉ muốn về nhà "thăm" vợ.
Nói về cây sâm quý này, các già làng người thiểu số Ca Dong ở huyện miền núi Sơn Tây, Quảng Ngãi nói rằng, cây sâm này có lá và rễ giống như cây cau, nhưng lại bổ như sâm nên loại sâm này được gọi là sâm cau.
Còn với người từ miền xuôi lên và đang công tác ở đây, thì gọi sâm cau là cây "nhớ vợ". Bởi lẽ theo họ, một khi đã uống sâm cau thì chỉ muốn về nhà "thăm" vợ.
Câu chuyện "sâm nhớ vợ" được báo Dân Việt dẫn lại: Cách đây khá lâu có một số cán bộ lên Sơn Tây công tác. Chiều tối hôm đó, số cán bộ này được anh em trên huyện chiêu đãi rượu sâm cau. Khi cuộc nhậu vừa tàn, số cán bộ này khăng khăng yêu cầu lái xe ô tô đưa về nhà. Tờ mờ sáng hôm sau, tất cả lại phải vượt gần cả trăm cây số để lên tiếp tục làm việc, cùng với lời lẩm bẩm "chỉ tại ham uống rượu sâm cau".
Theo một số tài liệu y học, rễ sâm cau có tác dụng trị bệnh liệt dương do tinh khí lạnh, yếu sinh lý, giúp kiện gân cốt, bồi bổ sức khỏe, thần kinh suy nhược...
Tên khoa học của sâm cau là Curculigo orchioides Gaertn, nó còn có tên gọi khác như ngải cau, tiên mao, cồ nốc lan...
Dù là cây thuốc được săn tìm nhưng sâm cau là giống mọc hoang ở những vùng rừng núi nước ta. Huyện Sơn Tây, Quảng Ngãi là địa phương nổi tiếng với loại sâm cau trị liệt dương này và cũng được biết đến với loại rượu ngâm rễ sâm cau.
Cây sâm cau trưởng thành cao từ 50-100cm, lá có hình mũi mác xếp nếp tựa như lá cau với phiến thon hẹp, hai mặt lá nhẵn gần như cùng màu, gân song song, dài 30-50cm, rộng từ 2-4cm.
Giải trí Thân rễ hình trụ cao, dạng củ, to bằng ngón tay út, có rễ phụ nhỏ, vỏ thô màu đỏ thẫm, bên trong màu vàng ngà và khi phơi có mùi thơm ngậy.
Thân rễ chính là bộ phận chính được sử dụng làm thuốc, có tên dược liệu là tiên mao. Có nhiều cách để chế biến rễ sâm cau như rửa sạch rồi phơi khô, bỏ vào ấm nấu nước uống. Tuy nhiên phổ biến nhất là ngâm rượu, với lượng rễ khô đã sao từ 2-2,5kg/bình 10 lít rượu.
Sâm cau thường được dùng ngâm rượu. Ảnh: Dân việt
Đông y viết rằng sâm cau có vị cay, tính ấm, vào kinh thận, tác dụng ôn bổ thận khí, tráng dương, ôn trung, táo thấp, tán ứ, trừ hàn thấp, mạnh gân cốt.
Sâm cau thường dùng chữa cho nam giới thận dương hư suy, tinh lạnh, liệt dương, tay chân yếu mỏi; phụ nữ tử cung lạnh, khí hư bạch đới, tiểu đục; người cao tuổi thường bị tiểu đêm, tiểu són, lạnh bụng, lưng gối lạnh đau, phong thấp, vận động khó khăn, suy nhược thần kinh.
Tuy nhiên, dùng sâm cau liều cao kéo dài sẽ gây cường dương, làm tinh hao kiệt sức. Người hư yếu không dùng. Sâm cau là vị thuốc có độc, vì vậy cần chú ý không dùng quá liều dễ dẫn tới trúng độc, lưỡi sưng phù và đau, người cuồng táo bí tiện.
Những ngày thời tiết quá nóng và những người "âm hư hỏa vượng" cũng không nên sử dụng vì sâm cau là vị thuốc có tính táo nhiệt, dễ làm thương âm.
Theo một số người dân Sơn Tây, Quảng Ngãi, thời điểm thu hái để cho rễ có chất lượng tốt nhất là vào tháng 11.
Báo Dân Việt dẫn lời ông Đinh Văn Ngin (41 tuổi, ở xã Sơn Mùa), một trong số những người chuyên đi đào rễ sâm cau về bán cho biết: "Bình quân mỗi ngày đi đào được từ 2-3 kg tươi/người. Tuy nhiên gặp chỗ mọc nhiều được đến 4-6 kg/ngày/người".
Số sâm này được bán cho các chủ đại lý ở trung tâm huyện với mức giá từ 70.000-90.000 đồng/kg.
0 nhận xét | Viết lời bình